✨ درخشش خطرناک: گلیتر چطور به زندگی دریایی آسیب میزند؟
گلیتر یا همان اکلیل، ذرات درخشانی هستند که در لوازم آرایشی، کاردستیها، تزئینات و حتی لباسها استفاده میشوند. این ذرات کوچک و رنگارنگ شاید بهظاهر بیضرر و زیبا به نظر برسند، اما پشت این ظاهر فریبنده، یکی از نگرانیهای بزرگ زیستمحیطی پنهان است: آسیب به اکوسیستمهای دریایی.
گلیتر چیست و چرا خطرناک است؟
اکلیلها معمولاً از ترکیب پلاستیک و آلومینیوم ساخته میشوند. رایجترین نوع آنها از مادهای بهنام پلیاتیلن ترفتالات (PET) تشکیل شده که نوعی پلاستیک سخت و بادوام است. بهدلیل اندازه کوچک و شکل براقشان، این ذرات بهراحتی وارد چرخه طبیعت میشوند و میتوانند بهعنوان میکروپلاستیک در آبهای سطحی، رودخانهها و اقیانوسها باقی بمانند.
اما آنچه گلیتر را از سایر میکروپلاستیکها متمایز میکند، توانایی آن در تغییر روندهای طبیعی زیستی و شیمیایی در محیط دریایی است.
پژوهشها چه میگویند؟
در یک پژوهش جدید، دانشمندان با شبیهسازی شرایط آب دریا و افزودن مقادیر مشخصی از گلیترهای پلاستیکی به این محیط، مشاهده کردند که اکلیلها میتوانند فرآیند «بیومینرالیزاسیون» یا همان تشکیل مواد معدنی در بدن جانوران دریایی را تحت تأثیر قرار دهند.
بهطور خاص، مشخص شد که وجود گلیتر موجب شکلگیری سریع، غیرطبیعی و ناپایدار کریستالهایی مانند کلسیت و آراگونیت میشود. این دو ماده معمولاً در ساختار صدف، اسکلت و پوشش محافظ موجودات دریایی نقش دارند. تغییر در ساختار یا زمان تشکیل آنها میتواند توان بقا و رشد این موجودات را کاهش دهد.
جالبتر اینکه این کریستالها میتوانند خودِ گلیتر را به ذرات ریزتری خرد کنند و باعث تشدید آلودگی میکروپلاستیکی در دریا شوند.
تأثیرات گستردهتر از تصور
برخلاف تصور عموم که گلیتر را صرفاً یک تکه پلاستیک درخشان میدانند، این ذرات با پوششهای فلزی، رنگهای جذاب و واکنشپذیری بالا، نهتنها در بدن موجودات زنده تجمع مییابند بلکه میتوانند محیط را نیز از نظر شیمیایی تغییر دهند.
این یعنی گلیتر نهتنها یک آلاینده فیزیکی است، بلکه عاملی فعال در تغییر فرآیندهای زیستی و شیمیایی اقیانوسها بهشمار میرود؛ تغییری که ممکن است پیامدهای بلندمدتی برای زنجیره غذایی و سلامت کل اکوسیستم دریایی داشته باشد.
راهکار چیست؟
با توجه به تأثیرات مخرب گلیتر، برخی کشورها مانند بریتانیا استفاده از گلیترهای پلاستیکی را در لوازم آرایشی ممنوع کردهاند. همچنین تولیدکنندگان به سمت استفاده از گلیترهای تجزیهپذیر یا بر پایهی سلولز روی آوردهاند؛ هرچند هنوز اثرات کامل این جایگزینها مشخص نیست.
در سطح فردی، کاهش یا حذف استفاده از محصولات حاوی گلیتر، آگاهسازی دیگران، و حمایت از برندهایی که از مواد پایدار استفاده میکنند، گامهایی کوچک اما مؤثر در حفاظت از محیط زیست دریایی است.
نتیجهگیری
اکلیلهای براق و فریبنده ممکن است برای انسانها زیبا باشند، اما برای زندگی دریاها مرگآورند. این ذرات کوچک میتوانند فرایندهای طبیعی را مختل کرده و آلودگی میکروپلاستیکی را تشدید کنند. وقت آن رسیده است که درخشش ظاهری را با آگاهی زیستمحیطی جایگزین کنیم و تصمیمهای مسئولانهتری بگیریم.
🔖 برچسبها:
#اکلیل #گلیتر #آلودگی_پلاستیکی #میکروپلاستیک #اقیانوس #محیط_زیست #زندگی_دریایی #بیومینرالیزاسیو
