شبپرههای بوگونگ: نخستین بیمهرگان با توانایی مسیریابی نجومی
هر بهار، میلیاردها شبپره بوگونگ (Agrotis infusa)، گونهای از شبپرههای استرالیایی، سفری شگفتانگیز را آغاز میکنند. این حشرات پس از گذراندن زمستان بهصورت لاروهایی که از پوشش گیاهی تغذیه میکنند، بیش از هزار کیلومتر از مناطق مختلف جنوب استرالیا به سوی غارهای خنک در رشتهکوههای آلپ استرالیا مهاجرت میکنند. پس از رسیدن به این غارها، شبپرهها وارد دورهای به نام تابستانخوابی میشوند که در آن برای مدت طولانی بیحرکت میمانند و سپس به محل زادآوری خود بازمیگردند. اما پرسش اصلی این است: چگونه این حشرات مسیر طولانی خود را پیدا میکنند؟
کشف توانایی منحصربهفرد مسیریابی
آندریا آدن، پژوهشگر مؤسسهی فرانسیس کریک در لندن، در گفتوگو با نیوساینتیست توضیح میدهد که کاهش شدید جمعیت شبپرههای بوگونگ در سالهای اخیر، پژوهشگران را به بررسی چگونگی مسیریابی این حشرات سوق داده است. تحقیقات پیشین نشان داده بود که این شبپرهها میتوانند از میدان مغناطیسی زمین برای جهتیابی استفاده کنند، اما این توانایی تنها در حضور نشانههای دیداری محیطی مؤثر است.
آدن میگوید: «در بوتهزارهای استرالیا، جایی که این شبپرهها زندگی میکنند، یکی از برجستهترین نشانههای دیداری در شب، کهکشان راه شیری است. از آنجایی که حشرات مهاجر در روز از خورشید برای مسیریابی استفاده میکنند، بررسی تأثیر آسمان پرستاره بهعنوان یک راهنمای طبیعی منطقی به نظر میرسید.»
آزمایشهای علمی برای رمزگشایی مسیریابی
برای درک بهتر این پدیده، تیم تحقیقاتی شبپرهها را در طول مهاجرت با استفاده از تلههای نوری به دام انداخت و به آزمایشگاه منتقل کرد. در آزمایشگاه، آنها را در محفظهای شفاف از جنس پلکسیگلس قرار دادند و تصویری از آسمان شب را در بالای سرشان نمایش دادند. این حشرات، با وجود ثابت ماندن در محفظه، میتوانستند جهت پرواز خود را بر اساس تصویر آسمان انتخاب کنند. پژوهشگران همچنین از دستگاهی به نام سیمپیچ هلمهولتز برای حذف اثر میدان مغناطیسی زمین استفاده کردند.
اریک وورانت، از دانشگاه لوند در سوئد، میگوید: «آزمایشها نشان داد که شبپرهها از یک قطبنمای ستارهای استفاده میکنند. هنگامی که آنها در زیر آسمان شبیهسازیشدهی شب قرار گرفتند، در همان جهت مهاجرتی ذاتی خود پرواز کردند، تنها با کمک ستارگان و بدون هیچ نشانهی دیداری یا مغناطیسی دیگر.»
نتایج شگفتانگیز آزمایشها
-
وقتی تصویر آسمانទ به صورت ۱۸۰ درجه چرخانده شد، شبپرهها در جهت مخالف پرواز کردند.
-
با پخش تصادفی ستارگان در تصویر آسمان، حشرات کاملاً سردرگم شدند.
-
در آزمایشی دیگر، با استفاده از الکترودهای نازک در مغز شبپرهها، مشخص شد که تغییر موقعیت آسمان، فعالیت عصبی آنها را تحت تأثیر قرار میدهد.
شبپره بوگونگ: پیشگام در ناوبری نجومی
اگرچه سوسکهای سرگینغلتان از کهکشان راه شیری برای حفظ مسیر در مسافتهای کوتاه استفاده میکنند، شبپره بوگونگ اولین بیمهرهای است که توانایی استفاده از ستارگان برای مسیریابی در مهاجرتهای طولانی به مقصدی دور را نشان داده است. وورانت میگوید: «پیش از این، تنها انسانها و برخی پرندگان مهاجر شبپیما به داشتن چنین تواناییای شناخته شده بودند.»
اهمیت حفاظت از شبپرههای بوگونگ
جمعیت شبپرههای بوگونگ در سالهای اخیر به دلیل تغییرات اقلیمی و تخریب زیستگاه به شدت کاهش یافته است. درک تواناییهای منحصربهفرد این حشرات میتواند به حفاظت از آنها و زیستگاههایشان کمک کند، بهویژه در غارهای مرتفع آلپ که فضای محدودی برای بقای آنها در تابستان فراهم میکنند.
کلمات کلیدی: شبپره بوگونگ، مهاجرت حشرات، ناوبری نجومی، کهکشان راه شیری، آلپ استرالیا، تابستانخوابی
توضیحات متا: با توانایی شگفتانگیز شبپرههای بوگونگ در استفاده از ستارگان برای مهاجرتهای طولانی آشنا شوید. این مقاله به بررسی تحقیقات اخیر درباره مسیریابی نجومی این حشرات و اهمیت حفاظت از آنها میپردازد.
