قورباغه کهکشانی؛ گوهری نایاب در دل جنگلهای هند
در دل جنگلهای انبوه و مرطوب گاتهای غربی هند، گونهای از دوزیستان زندگی میکند که نهتنها یکی از نادرترین موجودات زمین، بلکه یکی از زیباترین و رازآلودترین آنها نیز هست: قورباغهی کهکشانی (Melanobatrachus indicus).
این قورباغه کوچک با پوستی تیره، براق و منقّط به لکههای سفید درخشان، شباهتی شگفتانگیز به آسمان پرستاره شب دارد. همین ویژگی منحصربهفرد، الهامبخش نام “کهکشانی” برای این گونه شده است. زیبایی این قورباغه تنها در ظاهرش خلاصه نمیشود؛ بلکه جایگاه علمی آن نیز کمنظیر است.
گونهای تکعضوی و منحصربهفرد
قورباغه کهکشانی تنها عضو شناختهشده از جنس Melanobatrachus است و در طبقهبندی علمی، جایگاه بسیار ویژهای دارد. از این رو، حفظ این گونه، نهتنها از نظر اکولوژیکی بلکه از لحاظ علمی نیز اهمیتی دوچندان دارد.
برای سالها، دانشمندان تصور میکردند این گونه منقرض شده است، اما در سال ۲۰۱۰ و پس از چند دهه بیخبری، بار دیگر دیده شد و جان تازهای به مطالعات زیستشناسی منطقه بخشید.
زندگی پنهان در دل برگهای جنگل
این دوزیست کمحجم بیشتر عمر خود را در میان لایههای ضخیم برگهای مرطوب کف جنگل سپری میکند. شبزی بودن و تمایل به زندگی در زیر خاک و برگ، موجب شده مشاهده و مطالعهی آن دشوار باشد.
قورباغه کهکشانی از حشرات و بندپایان کوچک تغذیه میکند و نقشی مؤثر در کنترل جمعیت این موجودات ایفا میکند؛ نقشی که به تعادل زیستی منطقه کمک میکند.
خطر انقراض در کمین
با وجود کشف دوبارهی این گونه در دههی اخیر، قورباغهی کهکشانی اکنون در معرض انقراض قرار دارد. مهمترین تهدیدات برای بقای آن عبارتاند از:
-
تخریب زیستگاه به دلیل قطع درختان، کشاورزی بیرویه و توسعهی شهری
-
محدود بودن ناحیهی پراکنش که تنها به بخشهایی از جنگلهای گات غربی محدود میشود
-
تغییرات اقلیمی که تعادل رطوبتی و دمایی محیط زندگیاش را تهدید میکند
طبق اعلام اتحادیه بینالمللی حفاظت از طبیعت (IUCN)، این گونه بهطور رسمی در فهرست گونههای در معرض خطر انقراض قرار دارد.
ضرورت حفاظت
حفظ گونههایی مانند قورباغه کهکشانی، نماد تلاش برای حفظ تنوع زیستی، اکوسیستمهای حساس و میراث طبیعی سیارهی زمین است.
برای جلوگیری از انقراض چنین گونههای کمیابی، لازم است پروژههای حفاظتی محلی و بینالمللی، افزایش آگاهی عمومی، و برنامههای پژوهشی هدفمند در دستور کار قرار گیرند.
