سمندری که ۷ سال تکان نخورد: استراتژی عجیب بقا در اعماق زمین
در دل تاریک غارهای بوسنی و هرزگوین، موجودی زندگی میکند که قوانین معمول طبیعت را زیر سؤال میبرد. سمندر سفید یا “اولم” (Olm)، دوزیستی مرموز و نابینا، یکی از خارقالعادهترین نمونههای سازگاری با محیط در جهان طبیعی است. در مطالعهای که توجه بسیاری از زیستشناسان را جلب کرده، مشخص شده که یکی از این سمندرها به مدت ۷ سال (۲۵۶۹ روز)، حتی یک میلیمتر هم از جای خود حرکت نکرده است.
این پدیده حیرتانگیز نهتنها کنجکاوی دانشمندان را برانگیخته، بلکه به عنوان نمونهای منحصربهفرد از سازگاری فیزیولوژیکی و رفتاری با محیط زیست مورد بررسی دقیق قرار گرفته است.
سازگاری برای بقا، نه برای حرکت
اولمها در محیطی تاریک، ساکن و سرد زندگی میکنند. در چنین شرایطی، منابع غذایی بسیار محدود است و هر حرکتی میتواند به هدر رفتن انرژی ارزشمند منجر شود. از این رو، کاهش فعالیت بدنی به حداقل ممکن، یکی از راهکارهای هوشمندانهی آنها برای بقا به شمار میرود.
برخی ویژگیهای منحصربهفرد این موجودات عبارتاند از:
-
عمر بسیار بالا: سمندرهای سفید میتوانند تا ۱۰۰ سال عمر کنند، که در میان دوزیستان عددی فوقالعاده نادر است.
-
تحمل طولانی مدت گرسنگی: آنها قادرند تا چندین سال بدون مصرف غذا زنده بمانند.
-
چرخه تولیدمثل کند: میانگین فاصله بین دو دوره تولیدمثل در اولمها حدود ۱۲.۵ سال است.
همهی این ویژگیها در کنار رفتار بیحرکتی طولانیمدت، گویای یک استراتژی بیولوژیکی دقیق برای زندگی در شرایط بسیار دشوار است.
طبیعت، آزمایشگاه زندهی بقا
یافتههایی از این دست، علاوه بر افزایش درک ما از چگونگی عملکرد حیات در شرایط افراطی، میتواند در حوزههای گستردهای مانند زیستفناوری، پزشکی و حتی اکتشافات فضایی نیز الهامبخش باشد. اگر موجودی میتواند چنین مدت طولانی بدون حرکت و غذا زنده بماند، چه قابلیتهایی ممکن است در ژنوم و فیزیولوژی او نهفته باشد؟
مطالعه سمندر سفید، یادآوری روشنی است از اینکه طبیعت، گاهی عجیبتر و خلاقانهتر از تخیل ما عمل میکند.
منبع: مطالعهی میدانی انجامشده در غارهای بوسنی و هرزگوین، منتشرشده توسط گروهی از جانورشناسان اروپایی
برچسبها: سمندر سفید، بقا، رفتار جانوری، جانورشناسی، غارهای بوسنی، زیستشناسی تطبیقی، olms, zoology
